Je fouten toegeven

Introductie

Tenzij je 1) kunt toegeven dat je het vaker mis hebt,  2) op het moment dat je de fout maakt, je deze kunt herkennen en erkennen, en 3) je op een passende manier kunt verontschuldigen, dan zal je leven moeilijker zijn.

Je wordt stugger, je riskeert dat vrienden en familie zich van je afkeren, en je loopt de kans mis om te leren van je fouten. Kortom, je wordt minder de persoon die je graag wilt zijn. Wie heeft er niet mee te maken? Onze culturele normen, ons onderwijssysteem; het zorgt ervoor dat je gaat twijfelen of je je fouten prijs moet geven of dat je ze maar beter kunt verdoezelen. 

In de medische wereld doen ze het anders. Er is een ongeschreven regel dat je  je fouten toegeeft. Waarom? Als je aan je collega’s uitlegt waarom je die fout hebt gemaakt, weten zij hoe ze dit in de toekomst anders moeten aanpakken. En dat redt levens. 

Toch vergt het veel moed om toe te geven dat je fout zat. In de maatschappij geldt fouten maken als een teken van zwakte. Zelfs (en misschien juist) in ons onderwijs wordt het maken van fouten niet gewaardeerd. Fouten maken levert immers een laag cijfer op. 

Op het moment dat wij als leerkrachten zeggen: “ Fouten maken mag. Van fouten maken word je slimmer”, dan klopt dat. Ja. Het toepassen ervan is echter moeilijker dan je denkt.

Onderzoek waarom het voor je brein makkelijker is om fouten te ontkennen dan ze toe te geven

Van oudsher zet je brein verschillende  “hulpmiddelen” in om je te helpen overleven. Het herkennen van patronen, het beschermen van de kudde, het zoveel mogelijk sparen van energie zijn zulke hulpmiddelen. 

Bij deze hulpmiddelen hoort ook het doen van foute voorspellingen (je brein neemt de kortste verbinding om tijd te sparen), het gebruiken van verhalen vanuit een bepaald gezichtspunt, en het nemen van ons eigen persoontje als centraal middelpunt (als zelfbescherming). Het is deze tweede reeks van hulpmiddelen die de kans vergroot om fouten te verdoezelen. 

De moderne tijd heeft het er niet gemakkelijker op gemaakt. Constant moeten we beslissingen nemen. Doen we dit of doen we dat?  Een  beslissing nemen we vaak in een fractie van een seconde en fouten maken hoort erbij. Op het moment dat je een beslissing hebt genomen, vaak met weinig aanvullende informatie, is het voor jezelf vaak de meest voor de hand liggende keuze. Toch?

Op het moment dat je de keuze hebt gemaakt, willen we onze keuze bevestigen door selectief ‘bewijsmateriaal’ erbij te halen. Dat selectieve bewijsmateriaal wordt nog eens bevestigd door onze eigen overtuiging dat wat we doen, het juiste is. En daarna verdedigen en rechtvaardigen we onze beslissing omdat ons beloningssysteem ons helpt om onszelf goed te voelen over deze beslissing.

Om dit helemaal af te maken: ons gevoel van eigenwaarde (ik ben een goed persoon, ik ben slim genoeg, ik neem goede beslissingen) zou een flinke deuk krijgen als je zou toegeven dat je een verkeerde beslissingen hebt genomen. Waarom? Omdat het onze identiteit is die in het geding is. 

Zo werkt het proces in drie stappen

1.Ons brein brengt snel gedachten voort door de kortste, (doch wellicht incorrecte) verbinding te kiezen

2.We bevestigen en bekrachtigen deze gedachten; het worden onze keuzes

3.We verdedigen de keuzes door er een verhaal omheen te maken vanuit onze eigen zienswijze

Herken je het? 

Wat kun je eraan doen?

Drie praktische suggesties die je kunt toepassen

1.Herken de trigger. Als je de neiging hebt om je fouten te verdoezelen, te ontkennen, of ervan weg te rennen, denk na over wat er gebeurt in je lijf of je brein. Is het een gevoel dat je krijgt… of een verhaal dat je jezelf vertelt? Of is het een stemmetje in je dat zegt:” Het is toch niet zo erg” of “Ze zullen het toch niet merken.” De sleutel is je ervan bewust te zijn dat je dit doet. Je kunt nooit je gedrag veranderen als je niet ziet of ontkent wat er gebeurt. NOTE: Het is menselijk gedrag, we doen het allemaal, maar iedere dag is een nieuwe kans.

2.Leer van de fout. Doe even een snelle check waarom je de fout hebt gemaakt. “Ik verborg mijn fout.. omdat ik niet stom over wilde komen.” Of “Ik schaam me, want ik was zo zeker van mijn zaak.”  De reden waarom je je schaamt of dat je niet voor je fout wilt uitkomen, is dat je niet wilt dat je een verkeerde gedachtegang hebt gemaakt. (“Ik wilde zo graag gelijk hebben”) of dat je zelfwaarde een deuk oploopt. (“Gewoonlijk maak ik dit soort fouten niet.”)

Waar het om gaat is dat er ALTIJD iets te leren is, en dat je van je fouten leert. 

3.Verontschuldig je. Maar doe het op zo’n manier dat je de meeste kans hebt dat deze aanvaard wordt. Niet alle excuses worden aanvaard. Sommige mensen kiezen ervoor jouw excuses niet te accepteren. Dat is aan hen, niet aan jou.

Dan de drie regels om op een goede manier excuses te maken

1.Eigenaarschap. Wees de eerste om te erkennen dat je iets fout hebt gedaan. Ontken het niet en bagatelliseer het niet.  Focus op je eigen acties en niet op de reactie van de ander. Een voorbeeld: “Sorry dat je gekwetst was door mijn opmerking van gisteravond.” Dit is een mega slecht excuus om je fout toe te geven. Zeg in plaats daarvan:”Sorry voor wat ik zei gisteravond; het was stom en dom. Verdedig nooit je gedrag door eraan toe te voegen dat de ander ook een rol had. Zeg niet simpelweg “sorry” en laat het daarbij. Ook al is het gemeend, het verzwakt je verontschuldiging.

2.Wees helder en duidelijk. Neem de totale verantwoordelijkheid op je voor jouw rol in de situatie. Een duidelijk voorbeeld is: “Ik was gekwetst gisteravond toen ik je uitschold. Het was fout en ik verontschuldig me ervoor.”

Een goede verontschuldiging laat het woordje “maar” achterwege. Elke verontschuldiging met het woordje “maar”  erin, verliest zijn waarde. Als de ander meer uitleg wil van jou, dan is het aan hem of haar om daarom te vragen. Het is niet aan jou. Ga nooit de discussie aan wie er fout was, wie er begon, of wat jouw aandeel was. Neem de verantwoordelijkheid op je en zeg simpelweg:”Het spijt me echt voor mijn aandeel hierin”.

3. Rond de discussie goed af, voor beide partijen. We maken allemaal fouten en we kwetsen allemaal wel eens iemand.  Vergeef eerst jezelf en verontschuldig je daarna zo goed mogelijk, zo oprecht mogelijk en vraag of  je iets kunt doen om het leed te verzachten. “Het spijt me echt”. Mag ik iets voorstellen om de fout te herstellen?” Soms lukt het niet. Dan is dat zo. Maar dan heb je het wel geprobeerd.

Conclusie

Ga er maar vanuit dat je vele, vele fouten zult maken in je leven. Wees er klaar voor om ze tegemoet te treden. Vergeef jezelf. Verontschuldig jezelf op datzelfde moment, zo goed als je kunt. Adem diep in. Ga door met leven. Je hebt je best gedaan.

Dit artikel is vrijuit vertaald vanuit het Engels. De oorspronkelijke tekst is geschreven door Eric Jensen. www.JensenLearning.com